დრონის ექსპლუატაცია საქართველოში

Operator ID მკაფიოდ, წასაკითხად და წარუშლელად უნდა იყოს დატანილი დრონის კორპუსზე ან ბატარეის ნაკვეთურში — რომ დაკარგვის ან ინციდენტის დროს მფლობელი იდენტიფიცირდეს.

uas.gov.ge-ზე, შენს ანგარიშში, დრონი ემატება ხელით. თუ მოდელი ქარხნული დრონების ჩამონათვალში არ არის — ემატება როგორც ხელნაკეთი და ივსება საიტის მოთხოვნილი ველები.

არა. ევროკავშირის წევრ ქვეყანაში მიღებული ოპერატორის რეგისტრაცია საქართველოში არ მოქმედებს — და პირიქით, ქართული რეგისტრაცია მხოლოდ საქართველოში მოქმედებს.

ონლაინ პორტალი მხოლოდ იმ პირებისთვისაა, ვისაც საქართველოს პირადობის მოწმობა ან ბინადრობის ელექტრონული ბარათი აქვს. დანარჩენებმა პირადად უნდა მიაკითხონ სააგენტოს თბილისში (ორთაჭალა, I ხეივნის ქუჩის დასაწყისი): პასპორტი, აქტიური ქართული ნომერი სმს-ისთვის და წვდომა იმ ელფოსტაზე, რომელსაც რეგისტრაციისას გამოიყენებ. უფასოა და რამდენიმე წუთს გრძელდება.

ონლაინ თეორიული ტესტი პასუხის ვარიანტებით, უფასოდ. A1 და A3 ქვეკატეგორიების გამოცდა 40 შეკითხვიანია, ჩაბარების ზღვარი 75 პროცენტი, სერტიფიკატი კი 5 წლის ვადით გაიცემა.

ხალხთან ახლოს ფრენა (A2) ითხოვს A3-ის პირობებში დამოუკიდებელ პრაქტიკულ ტრენინგს, მის დეკლარირებას და დამატებით თეორიულ გამოცდას — სულ მცირე 30 შეკითხვა, ძირითადი 40-შეკითხვიანის გარდა.

არა. ის მხოლოდ საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედებს. ევროპისთვის სააგენტო თავად მიუთითებს ლუქსემბურგის სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს (DAC) უფასო ონლაინ კურსსა და ტესტზე — მისი გავლის შემდეგ გეძლევა ევროპული A1–A3 სერტიფიკატი, რომელიც EASA-ს წევრ ქვეყნებში მოქმედებს.

დრონი მიეკუთვნება დადგენილ კლასს ან ხელნაკეთია და აკმაყოფილებს სააგენტოს წესებს; მაქსიმალური ასაფრენი მასა 25 კგ-ზე ნაკლებია; დრონი ხალხისგან უსაფრთხო მანძილზეა და არ დაფრინავს ხალხის თავშეყრის ადგილის თავზე; პილოტი ხომალდს ვიზუალური მხედველობის არეში აფრენს, გარდა „მომყევი რეჟიმისა“ და დამკვირვებლის გამოყენებისა; სიმაღლე ზედაპირიდან 120 მეტრს არ აღემატება, გარდა დაბრკოლების გადალახვისა; არ გადააქვს სახიფათო ტვირთი და არაფერს ყრის ჰაერიდან.

ზოგადი წესი — ავტორიზაცია სააგენტოსგან. თუ ოპერაცია სტანდარტულ სცენარს ერგება, ავტორიზაციის ნაცვლად დეკლარაციის წარდგენა კმარა. არც ერთი არ მოითხოვება, თუ ოპერატორს — და ეს მხოლოდ იურიდიული პირი შეიძლება იყოს — აქვს მსუბუქი უპილოტო სისტემის ექსპლუატანტის სერტიფიკატი (LUC) შესაბამისი პრივილეგიებით, ან თუ ფრენა ავტორიზებული მოდელ-ხომალდების ორგანიზაციის ფარგლებშია.

ოთხ რამეს: ოპერატორის სარეგისტრაციო ნომერს; იურიდიული პირის ხელმძღვანელის სახელს (ფიზიკური პირის შემთხვევაში — სახელსა და გვარს); ექსპლუატაციის რისკის შეფასებას; და შემარბილებელი ზომების ჩამონათვალს, რომლებიც ოპერატორმა შეიმუშავა. დაზღვევის დამადასტურებელი დოკუმენტი 2023 წელს ამ სიიდან ამოიღეს.

ღია კატეგორიაში ფრენების ჟურნალის წარმოება არ მოითხოვება — არც სამოყვარულოდ და არც ფულისთვის. სპეციფიკურ კატეგორიაში კი ოპერატორი ვალდებულია აწარმოოს და სულ მცირე 3 წელი შეინახოს ოპერაციის ჩანაწერები.

სპეციფიკური ოპერაციის რისკის შეფასება ათი ნაბიჯისგან შედგება: ოპერაციის კონცეფციის აღწერა, სახმელეთო რისკის კლასი (GRC), საჰაერო რისკის კლასი (ARC), ტაქტიკური მიტიგაციის მოთხოვნები, რწმუნებისა და მთლიანობის დონეები, საექსპლუატაციო უსაფრთხოების მიზნები (OSO), მოსაზღვრე ტერიტორიის გათვალისწინება და საბოლოო უსაფრთხოების პორტფოლიო.

დრონიც სერტიფიცირებულია და ოპერაციაც: ფრენა ხალხის თავშეყრის ადგილის თავზე, ადამიანების ტრანსპორტირება ან სახიფათო ტვირთის გადაზიდვა, რომელმაც სერიოზული ინციდენტის შემთხვევაში მესამე პირებს მაღალი რისკი შეიძლება შეუქმნას. აქვე ხვდება ყველა ის ოპერაცია, რომლის რისკსაც სააგენტო სერტიფიკაციის გარეშე ვერ ამცირებს.

C0 კლასით („არა მონაწილე პირების“ თავზე გადაფრენა დაშვებულია, ხალხის თავშეყრის თავზე — არასდროს). C1 კლასით — თავშეყრის თავზე ფრენა აკრძალულია და გარეშე პირების თავზე გადაფრენა მინიმუმამდე უნდა შემცირდეს. „მომყევი რეჟიმი“ — პილოტიდან 50 მეტრამდე. C1-ისთვის საჭიროა ონლაინ თეორიული გამოცდა.

დრონი არ გადაუფრენს გარეშე პირებს და ინარჩუნებს მათგან სულ მცირე 30 მეტრის ჰორიზონტალურ მანძილს. ეს მანძილი 5 მეტრამდე მცირდება, თუ ჩართულია დაბალი სიჩქარის რეჟიმი და გათვალისწინებულია ამინდი, დრონის მახასიათებლები და საფრენი არის სეგრეგაცია. საჭიროა C2 კლასის დრონი აქტიური პირდაპირი დისტანციური იდენტიფიკაციითა და გეოინფორმირებით.

ფრენა ისეთ ადგილას, სადაც გარეშე პირს საფრთხე არ შეექმნება, საცხოვრებელი, კომერციული, სამრეწველო ან რეკრეაციული ზონებიდან არანაკლებ 150 მეტრში. დრონი — 25 კგ-მდე, ან C2/C3/C4 (და ზემოთ) კლასით მარკირებული. საჭიროა იგივე თეორიული გამოცდა, რაც A1-ში.

ღია კატეგორიაში დაშვებულია, თუ დაცულია კატეგორიის პირობები და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის მოთხოვნები. კერძო ტერიტორიაზე ფრენისა და გადაღებისთვის საჭიროა მესაკუთრის წინასწარი თანხმობა — ოპერატორი ვალდებულია მესამე პირების უფლებები არ დაარღვიოს.

სპეციფიკური კატეგორიის ოპერაციას აეროპორტის მახლობლად სააგენტოს დამატებითი ნებართვა სჭირდება. ღია კატეგორიაშიც აეროდრომის ოპერატორთან შეთანხმება წინასწარია და არა ფრენის შემდეგ.

არა. სამოყვარულო ფრენა ღია კატეგორიაში დაშვებულია, თუ კატეგორიის პირობები სრულდება.

დაშვებულია. იგივე წესები ვრცელდება: რეგისტრაცია სავალდებულოა და მოთხოვნები იგივეა.

ღია კატეგორიის პირობა ამბობს, რომ პილოტი ხომალდს ვიზუალური მხედველობის არეში აფრენს, გარდა „მომყევი რეჟიმისა“ და გარდა იმ შემთხვევისა, როცა იყენებს დამკვირვებელს. დამკვირვებელი გვერდით მდგომი ადამიანია, რომელიც დრონს თავისი თვალით ხედავს და შენთან ლაპარაკობს. ეს ის ადამიანია, ვისთან ერთადაც FPV პილოტი ისედაც დაფრინავს.

დრონის კონსტრუქციაში თვითნებური, არაქარხნული ცვლილებების შეტანა აკრძალულია: ყოველი მოდიფიკაცია ცვლის მასას, მანევრირებასა და უსაფრთხოების მახასიათებლებს. დრონი მუდმივად უნდა შეესაბამებოდეს მწარმოებლის განსაზღვრულ კლასსა და წონას.

აგრო სამუშაოები — დამტვერვა, შეწამვლა, ტვირთის დაკიდებით ფრენა — გაზრდილი რისკის ოპერაციებია და სააგენტოს ნებართვას საჭიროებს. იგივე ეხება შენობების ფასადების დრონით წმენდა-მორეცხვას.

ეს სერტიფიცირებული კატეგორიის ოპერაციაა: ღია ან სპეციფიკური კატეგორიით არ სრულდება. იგივე ეხება საერთაშორისო ფრენას.

დრონმა სხვა სახელმწიფოს ტერიტორია არ უნდა გადაკვეთოს იმ ქვეყნის ნებართვის გარეშე — განაცხადი ფრენამდე სულ მცირე 7 დღით ადრე ხდება. ღია ზღვის თავზე ფრენა საჰაერო მოძრაობის სამსახურთან წინასწარ შეთანხმებას მოითხოვს.

სტანდარტულ სცენარებში (STS-01 და STS-02) პილოტი ერთდროულად მხოლოდ ერთ უპილოტო ხომალდს მართავს.